“`html
فائزه هاشمی رفسنجانی اظهار داشت که تا کنون موردی را نشنیده که فردی به دلیل افزایش قیمت سکه و با وجود رضایت از زندگی، به طلاق اقدام کند. به گفته وی، فرد باید ناراضی باشد تا به طلاق فکر کند و افزایش قیمت سکه در این شرایط عامل اصلی نیست.
در حالی که آمار طلاق در ایران در سالهای اخیر افزایش یافته و فشارهای اقتصادی بر خانوادهها تأثیر گذاشته است، موضوع مهریه و تأثیر آن بر جداییها بیش از پیش مورد توجه کارشناسان حقوقی و اجتماعی قرار گرفته است. به گزارش بانک طلا، افزایش قیمت سکه و نوسانات اقتصادی، بسیاری از زوجها را در شرایط پیچیدهای قرار داده که هم مسائل مالی و هم نگرانیهای حقوقی را به همراه دارد. فائزه هاشمی رفسنجانی، فعال حقوق زنان و عضو سابق مجلس، در گفتوگو با فائزه مومنی در تجارت فردا، بر این باور است که سازوکارهای گذشته برای لحاظ کردن نرخ تورم در ارزش مهریه در زمان خود قابل دفاع بوده و هدف اصلی آن تأمین امنیت اقتصادی زنان بوده است، اما اکنون شرایط متفاوت است و برخی سیاستها دیگر کارایی ندارند.
وی با اشاره به مشکلات موجود در اجرای ضمانتهای قانونی و سوءاستفاده محدود برخی افراد از سازوکار مهریه، پیشنهاد میدهد که راهکار بنیادین، اجرای قانونی و شفاف حق تقسیم عادلانه اموال پس از ازدواج باشد. چنین تغییری میتواند نه تنها نقش مهریههای سنگین را کاهش دهد، بلکه عدالت مالی میان زوجین را تضمین کرده و از بروز اختلافات و پروندههای قضایی متعدد جلوگیری کند. کارشناسان بر این باورند که اصلاح قانون ازدواج و تمرکز بر آموزش حقوقی خانوادهها، همزمان با تعدیل سیاستهای مهریه، میتواند بستر ثبات اقتصادی و اجتماعی خانوادهها را فراهم کرده و از فشارهای غیرضروری بر مردان و زنان بکاهد. این امر، ضمن حفظ سنتهای فرهنگی، زمینهساز کاهش نرخ طلاق و بازسازی فرهنگ ازدواج در جامعه خواهد بود.
در ادامه، هاشمی در پاسخ به این سؤال که آیا با توجه به افزایش شدید قیمت سکه و رشد آمار طلاق، هنوز به اصلاحات قانونی که زمانی مطرح میکردید، اعتقاد دارید یا خیر، گفت: آن حرفها در زمان خود قابل دفاع بود و باید اجرا میشد. جدولی وجود داشت که بانک مرکزی منتشر میکرد و بر اساس آن، ارزش مهریه با توجه به نرخ تورم ارزیابی میشد. اما اکنون وضعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور تغییر کرده و اثرگذاری سیاستهای گذشته به همان شکل قدیم باقی نمانده است.
وی افزود: اکنون نمایندگان مجلس هر چند وقت یکبار تلاش میکنند شرایط پرداخت مهریه محدود شود، اما تصمیمات اشتباهی گرفته میشود. مثلاً من با زندانی شدن مردها موافق نیستم؛ اصولاً با زندانی شدن هیچکس موافق نیستم. باید یک ضمانت اجرایی مؤثر وجود داشته باشد. همچنین تعیین سقف ۱۴ سکه مطرح میشود، اما وقتی آن کار انجام نمیشود، باز هم سراغ راهحل اصلی نمیروند. آسیبشناسی نمیکنند که اگر مهریههای کلان و سنگین وجود دارد و تبعاتی ایجاد میکند، علتش چیست.
هاشمی ادامه داد: از یک طرف آقایان نمیتوانند چنین مهریههایی را بپردازند. اگر نمیتوانند بپردازند، چرا در زمان عقد با چنین مهریهای موافقت میکنند؟ واقعیت این است که در بسیاری از ازدواجها، خانوادهها به دلیل فشار اجتماعی و فرهنگی، بدون بررسی واقعیت توان مالی مرد، موافقت میکنند و این موضوع بعدها باعث بروز مشکلات قضایی میشود. همچنین گزارشهایی وجود دارد که برخی خانمها از این موضوع سوءاستفاده میکنند و ازدواجهای صوری انجام میدهند.
وی در ادامه به این سؤال پاسخ داد که دلیل اصلی این مشکلات چیست و چه راهکار بنیادینی را پیشنهاد میکند. هاشمی گفت: اگر مهریه وجود دارد، آیا دلیلش این نیست که زنان تأمین اقتصادی کافی ندارند؟ مهمترین دلیل مهریههای سنگین، تأمین اقتصادی زنان است. زن فکر میکند اگر در آینده جدا شد یا مشکلی پیش آمد، باید پشتوانهای داشته باشد تا بتواند زندگیاش را ادامه دهد. این نگرانی اقتصادی، اغلب ناشی از تجربه یا مشاهده نابرابری مالی در خانوادههاست و زنان را به سمت توافق بر مهریههای سنگین سوق میدهد.
وی پیشنهاد کرد که مانند بسیاری از کشورهای توسعهیافته، اموالی که پس از ازدواج بهدست میآید، بهصورت عادلانه تقسیم شود. اکنون هم شرطی در عقدنامه وجود دارد که مرد میتواند قبول کند و میتواند قبول نکند که اموال بعد از ازدواج تقسیم شود. اما این موضوع نباید وابسته به قبول یا عدم قبول مرد باشد، این باید حق زن باشد. اگر چنین سازوکاری اجرا شود، بهویژه در موضوع مهریه، تقسیم عادلانه اموال پس از ازدواج باعث میشود زن احساس بیپشتوانه بودن نکند و دیگر نیازی به مهریههای سنگین نداشته باشد.
هاشمی در پایان گفت: با چنین سازوکاری، فشارهای اقتصادی بر خانوادهها کاهش یافته و دعاوی مهریه و اختلافات مالی نیز به شکل قابلتوجهی کمتر خواهد شد. همچنین در قانون ازدواج باید اصلاح صورت گیرد و تقسیم اموال باید در قالب قانون تنظیم شود. اگر آن بخش درست شود، مسئله مهریه هم حل خواهد شد.
“`